Problemen met het analyseren van je data?
In 2 tot 3 uurtjes loods ik je daar doorheen >>>
Alles wat je altijd al had willen weten over onderzoek, staat op ons online platform.
Maak een gratis account aan >>>

Page content

Hypothese of veronderstelling

Een hypothese is een veronderstelling die statistisch kan worden getoetst. Een hypothese kan op talig, methodologisch en statistisch worden geformuleerd.

 
Word lid van Online Hulp bij OnderzoekAlles wat je moet weten over onderzoek vind je in het
Online Woordenboek Onderzoek en Statistiek >>>

 
Wie op internet zoekt naar de term hypothese raakt vermoedelijk erg gefrustreerd: de gegeven betekenis is verre van eenduidig. Sommigen stellen dat een hypothese het begin van een theorie is, anderen dat een hypothese moet worden afgeleid uit een theorie, of dat een hypothese een voorlopig antwoord is, of dat een hypothese een veronderstelling is. Dat helpt je allemaal niet vooruit.

Naar mijn mening wordt heden ten dage de term hypothese op 3 niveaus gebruikt: talig, methodologisch en statistisch.

 

Het talige gebruik van de term hypothese

In alledaags taalgebruik komt de term hypothese overeen met de term veronderstelling. Men spreekt dan in termen van een vermoeden of een verwachting. Op basis van common sense of na het lezen van (een hele hoop) literatuur wordt er dan een stelling geponeerd. Zo’n stelling is dan de verwoording van een veronderstelling. Een voorbeeld is: er is een relatie tussen het inkomen van mensen en de opleiding die ze hebben gevolgd.

 

Het methodologische niveau

Het talige gebruik van de term hypothese is voor een onderzoeker vaak erg vaag. Een begrip als ‘relatie’ kan zowel betrekking hebben op een samenhang als op een verschil. Als het gaat om een samenhang, dan moet er een productmoment correlatie of een andere maat voor associatie worden berekend. Als het gaat om een verschil dan moet er gebruik worden gemaakt van een verschil-toets. Dit heeft consequenties voor de manier van meten, ofwel het operationaliseren van de variabelen. De talige hypothese hierboven kan je in twee vormen verwoorden:

1) Hoe hoger men is opgeleid hoe meer men verdient.

2) Hoger opgeleiden verdienen meer dan lager opgeleiden.

Bij de eerste vorm moeten de gegevens van zowel het inkomen als van de opleiding als oplopend worden gemeten (bij voorkeur op interval of ratio niveau) en zal er een toets voor een samenhang moeten worden uitgevoerd. Bij de tweede vorm moet de opleiding in twee klassen worden gemeten en het inkomen als een oplopende (bij voorkeur op interval of ratio niveau) variabele en voert men een verschil-toets uit.

 

Het statistisch niveau

Voor het (statistisch toetsen) van de hypothese moet er nog een stap dieper worden gegaan. In de statistiek wordt de term hypothese altijd gebruikt in de vorm van een nulhypothese en alternatieve hypothese (zie het toetstheorema van Fisher). De nulhypothese luidt altijd dat er geen verschil is en de alternatieve hypothese luidt altijd dat er wel een verschil is.

Ook dat is voor statistici nog steeds te vaag. In de statistiek moet er worden gerekend. Je moet dus iets formuleren als: er is een verschil tussen de gemiddelden, de correlatiecoëfficiënt verschilt van nul etc. De op te stellen hypothesen zijn dan vrij abstract te formuleren, bijvoorbeeld:

Ho: rinkomen, opleiding <= 0;
Ha: rinkomen, opleiding  >  0.

of

H0: µhoogopgeleiden   <=   µlaagopgeleiden
Ha: µhoogopgeleiden     >    µlaagopgeleiden

Voor alle duidelijk bovenstaande hypothesen zijn voor eenzijdig toetsen. De hypothesen kunnen ook voor tweezijdig toetsen worden geformuleerd. De hypothese luidt dan zoiets als: de inkomens van hoogopgeleiden verschillen van de laagopgeleiden. De onderzoeker laat nu in het midden of de hoogopgeleiden meer dan wel minder verdienen. Het gaat er hem om dat er een verschil is.

 

Een handig weetje is het volgende: De talige formulering is vaak het willen aantonen van een verschil of een samenhang. Dit is vrijwel altijd ook meteen de alternatieve hypothese voor de statistische formulering.

Foeke van der Zee met Boek over onderzoek© Foeke van der Zee (2017). hulpbijonderzoek.nl/online-woordenboek/hypothese

– specialist in Onderzoek en Statistiek
– auteur van boeken over onderzoek

 

 

Aan Hypothese gerelateerde trefwoorden:

toetstheorema van Fisher

 

Krijg hulp van experts

Er is nog veel meer te vertellen over onderzoek en statistiek.
In ons Online Woordenboek worden meer dan 120 trefwoorden uitgelegd
en er zijn meer dan 50 video’s gemaakt.

Lid worden van Online Hulp bij Onderzoek

en krijg toegang tot ons Online Hulp-platform.

Altijd fijn om te beschikken over goede en betrouwbare informatie.

 

 

In onze videotutorials krijg je heldere uitleg over onderzoek, statistiek en SPSS. Dat is uiterst handig voor je studie of voor je afstudeeronderzoek. Bekijk ons aanbod in Online Kenniscentrum Onderzoek en Statistiek.

Aanbevelingen voor de video's over Statistiek en SPSS