Problemen met het analyseren van je data?
In 2 tot 3 uurtjes loods ik je daar doorheen >>>
Alles wat je altijd al had willen weten over onderzoek, staat op ons online platform.
Maak een gratis account aan >>>

Page content

Steekproefgrootte, de optimale grootte

De steekproefgrootte is van belang als je een statistisch verschil wil aantonen. Bij een te kleine steekproef zijn er geen verschillen te vinden, bij een te grote is alles statistisch significant verschillend. Je moet een optimum vinden.

 
Word lid van Online Hulp bij OnderzoekAlles wat je moet weten over onderzoek vind je in het
Online Woordenboek Onderzoek en Statistiek >>>

 
Het is van groot belang om van te voren vast te stellen hoe groot de steekproef moet zijn om de statistisch significante verbanden en verschillen op hun relevantie te kunnen beoordelen. Als de onderzoeker bij te veel onderzoekseenheden gegevens gaat verzamelen dan maakt hij te veel kosten en zijn mogelijk alle statistische analyses significant. Worden daarentegen bij te weinig eenheden gegevens verzameld, dan geeft mogelijk geen enkele statistische analyse een significante uitkomst en/of zijn de conclusies niet stabiel. Alle reden dus om vooraf de steekproefgrootte vast te stellen. Maar wat is dan optimaal?

De steekproefgrootte bepalen

Stel dat je een kenmerk wilt onderzoeken met een vrij vlakke verdeling. Het verschil tussen de gemiddelden van twee groepen kun je uitbeelden zoals in figuur 1-a van de illustratie. De veronderstelde gemiddelden van beide groepen liggen relatief dicht bij elkaar en door de grote spreiding waarbinnen de gemiddelden kunnen liggen, zijn ze ook nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Je kan de spreiding in het verschil tussen rond het gemiddelde vernauwen met een factor van sd/wortel(n). Neem je nu een te kleine steekproef, dan ontstaat een situatie zoals in figuur 1-b: het verschil in gemiddelden is weliswaar groter geworden, maar is nog steeds niet erg groot. Een onderzoek waarin een verschil zou moeten worden aangetoond, had net zo goed niet plaats hoe­ven vinden omdat niet te verwachten is dat er statistisch significante resultaten uit komen. Vergroot je de steekproef, dan ontstaat een situatie als in figuur 1-c. Daarvan is wel te zeggen dat er mogelijk statistisch significante resultaten uit de analyses kunnen komen.

Heeft het kenmerk echter een verdeling zoals in figuur 2-a van de illustratie is uitgebeeld, dan kan je met een kleine steekproef volstaan. Uit figuur 2-b blijkt dat er voldoende onderscheidend vermogen is. Ga je in deze situatie toch door met het verzamelen van data bij meer onderzoekseenheden, dan krijg je een situatie zoals in figuur 2-c: in de statistische analyses zal je een enorm statistisch significant verschil aantonen. Je hebt nu veel te veel energie en financiële middelen verspeeld. Daarom is het wenselijk om situaties zoals die in afbeelding 1-c of 2-b zijn geschetst te hebben.

Voor het vaststellen van de grootte van de steekproef zal je dus min of meer de natuurlijke situatie moeten weten. Maar die is niet altijd bekend. In dat geval zal je aannames moeten maken.

De bestaande statistische boeken bespreken alleen hoe je de steekproefomvang kunt bepalen voor een normaal verdeling of voor een proportie. Ik heb een methode ontwikkeld waarmee je ook de minimale steekproefomvang kunt berekenen voor t-toetsen, frequentie verdelingen en kruistabellen. Wil je de steekproefomvang uitrekenen, maak dan gebruik van de steekproefcalculator op deze site. Je vindt hem bij de Cursus Methodologie.

De meeste studieboeken beschrijven één manier om de steekproefomvang te bepalen. Deze is alleen bruikbaar voor het schatten van een proportie (in de populatie). Daar komt altijd 384,2 (afgerond 385) uit. Aan deze manier om de steekproef te bepalen heb je helemaal niets, want in 99,9% van de onderzoeken moet er helemaal geen proportie worden geschat.

Bepalen van de steekproefgrootteHoe je het wel aan moet pakken leg ik uit in het paper dat ik geschreven heb over het bepalen van de steekproefgrootte. Ik raad je aan om dat te downloaden. Dan weet je hoe je het moet aanpakken.

Foeke van der Zee met Boek over onderzoek© Foeke van der Zee (2017). hulpbijonderzoek.nl/online-woordenboek/steekproefgrootte

– specialist in Onderzoek en Statistiek
– auteur van boeken over onderzoek

 

 

Aan Steekproefgrootte gerelateerde trefwoorden:

steekproef trekken
representativiteit
respons

 

Krijg hulp van experts

Er is nog veel meer te vertellen over onderzoek en statistiek.
In ons Online Woordenboek worden meer dan 120 trefwoorden uitgelegd
en er zijn meer dan 50 video’s gemaakt.

Lid worden van Online Hulp bij Onderzoek

en krijg toegang tot ons Online Hulp-platform.

Altijd fijn om te beschikken over goede en betrouwbare informatie.

 

 

In onze videotutorials krijg je heldere uitleg over onderzoek, statistiek en SPSS. Dat is uiterst handig voor je studie of voor je afstudeeronderzoek. Bekijk ons aanbod in Online Kenniscentrum Onderzoek en Statistiek.

Aanbevelingen voor de video's over Statistiek en SPSS