Welke van onderstaande uitspraken is juist:
- Kennis = macht
- Macht = kennis
- Kennis / macht = 1
- Kennis – macht = 0
En het goede antwoord is: b.
Had je niet gedacht, hè! Het is ook een beetje raar, want bij de bovenstaande stellingen denk je aan wiskundige vergelijkingen. Vervang kennis maar eens door 1 en macht ook. Dan klopt het helemaal.
Volgens AI (Hé, gebruik jij die ook? Ja, soms wel makkelijk, maar ook vaak onbetrouwbaar dus reageer als ik het fout heb!) komt de eerste uitspraak van Francis Bacon. Overigens wordt ook meteen vermeld dat hij het niet zo letterlijk had opgeschreven, maar wel iets soortgelijks.
Bacon wordt beschouwd als een van de grondleggers van het empirisme. Die stroming kun je kort typeren als “zorg ervoor dat je met beide benen op de grond staat”. Iemand met kennis van zaken is, weet vaak beter hoe een probleem is op te lossen. De oplossing komt ook sneller, makkelijker en is minder kostbaar. Mensen met kennis zou je dus hoog moet waarderen.
Helaas is de realiteit anders. Het zijn de machtigen op aarde die onze kennis bepalen. Politici zijn wel machtig maar hun kennis schiet vaak tekort: ze laten zich inpalmen door lobbyisten. Laatst las ik dat Russische trollen bezig waren de geschiedenis van Estland op Wikipedia te herschrijven. Influencers hebben veel invloed, maar ze slaan toch regelmatig de plank mis met het leveren van correcte informatie. En de sociale media leveren oook nogal selectieve en manipuleerbare informatie; die zijn dus ook niet betrouwbaar.
En AI? Tja, als ik niks of onvoldoende van het onderwerp afweet, dan vertrouw ik er maar op dat de informatie correct is. Dat vertrouwen wordt regelmatig geschaad als het om mijn eigen vakgebied gaat: onderzoek en statistiek. Ik krijg meer het idee dat AI wel een klok heeft horen luiden, maar niet weet waar de klepel hangt. Er zit bijna altijd wel een verkeerde redenering in.
Daarnaast bepalen de machtigen op aarde wat wel of juist niet bestudeerd mag worden. Busch senior bepaalde al dat er geen onderzoek meer mocht worden gedaan naar dé pil. Trump doet dat nog eens over. Ook klimaatonderzoek wordt bepaald door de machtigen. De machtigen beheren de subsidiepotjes en kunnen geld toekennen aan de organisaties die hun welgezind zijn. Daarmee beïnvloeden ze wat we weten.
Al met al is kennis niet hetzelfde als macht, maar macht is wel van invloed op kennis.
Is daar wat aan te doen? Moet er wel wat aan gedaan worden?
Ik denk het wel. Leer de mensen goed onderzoek te doen, dan leren ze ook kritisch denken en zullen ze minder voor zoete koek aannemen. Ik denk dat dat de oplossing is.
