arrow_drop_up arrow_drop_down

t-toets voor groepen

Het kenmerkende van de t-toets is dat het gaat om verschil, meestal een verschil tussen twee gemiddelden. Dit is de t-toets voor groepen.

Naar het Online Woordenboek Onderzoek en Statistiek van Hulp bij OnderzoekAlles wat je moet weten over onderzoek vind je in het Online Kenniscentrum Onderzoek en Statistiek >>>

Er zijn overigens verschillende t-toetsen:
1) als een verschil tussen de gemiddelden van twee groepen Dit is de meest bekende t-toets. Je gebruikt deze bijvoorbeeld om na te gaan of het gemiddelde van de ene groep hoger is dan het gemiddelde van de ander groep. SPSS noemt dit de independant samples t-test 
2) als een verschil tussen de gemiddelden van twee kenmerken Dit noemt men ook wel de gepaarde t-toets. SPSS noemt dit de paired samples t-test.
3) als een verschil tussen een gemiddelde en een standaard Bij deze t-toets ga je na of het gemiddelde afwijkt van een standaard. SPSS noemt dit de one sample t-test.
4) als een afwijking t.o.v. 0

De formules voor de t-toets voor groepen

Hieronder zie je de formule voor de t-toets voor twee gemiddelden. Het kenmerkende zit in het stukje (x - y). Dat is het verschil tussen de gemiddelden. Als er geen verschil is dan is de uitkomst uit de formule 0.

Eerste formule voor de t-toets:

De formule voor de t-toets

Helemaal precies 0 zal het echt zelden zijn, er zal dus vrijwel altijd een afwijking zijn. Als de afwijking maar groot genoeg wordt, dan wordt de t-waarde die je met deze formule berekend steeds groter. Op een bepaald moment wordt hij zo groot en een kritieke waarde overschreidt. Dan is hij statistisch significant. En dat is nou net hetgene dat je met deze toets te weten wilde komen: is het verschil tussen (de gemiddelden van) beide groepen groot (statistisch significant)?   Er is overigens nog een formule voor de t-toets. Deze staat hieronder. Deze moet je gebruiken als de varianties van beide groepen van elkaar verschillen.

Tweede formule voor de t-toets:

De alternatieve formule voor de t-toets

Omdat je niet zomaar mag zeggen of de varianties van beide groepen aan elkaar gelijk zijn of van elkaar verschillen, moet je dat eerst toetsen. Dat doe je met een F-toets. Het vervelende van deze formule is dat het aantal vrijheidsgraden niet zo makkelijk is te berekenen. Daar heb je zelfs een ingewikkelde formule voor nodig. Bij de eerste formule is dat eenvoudig. Daar is het aantal vrijheidsgraden gelijk aan het aantal cases in groep 1 + het aantal cases in groep 2 minus 2. Dat is altijd een geheel getal. Bij de tweede formule is dat niet het geval, zeg maar gerust nooit. Daarom is dat ook wat lastiger te presenteren in je verslag. In zijn algemeenheid kun je zeggen dat als de standaarddeviaties van beide groepen niet veel van elkaar verschillen en als ook de aantallen in beide groepen niet veel van elkaar verschillen, dat het aantal vrijheidsgraden redelijk in de buurt komt van nx + ny - 2.

Het aantal vrijheidsgraden voor formule 2

Het rekenwerk laten we het liefst aan computers over. Je kunt de t-toets laten berekenen door Excel, maar het is makkelijker in SPSS of een ander statistisch programma. SPSS produceert de uitvoer van beide formules.

Er is nog wel wat meer te vertellen over de t-toets en daaraan verwante toetsen. Dat doen we in onze Cursus Toegepaste Statistiek  en in de Cursus SPSS.

Foeke van der Zee met Boek over onderzoek
© Foeke van der Zee (2017). hulpbijonderzoek.nl/online-woordenboek
- specialist in Onderzoek en Statistiek
- auteur van boeken over onderzoek    





Aan t-toets voor groepen gerelateerde trefwoorden:

- gepaarde t-toets
- Mann-Whitney toets

Bekijk ook onze video's over de Kendalls tau.

Zie voor meer informatie bij:
- Cursus Toegepaste Statistiek
- Cursus SPSS 


Heb je hulp nodig bij je onderzoeksopzet, statistiek of SPSS?

Met onze cursussen wordt onderzoek zo veel makkelijker en leuker. En het scheelt je uren tijd. Mocht je ondanks deze cursus toch nog een vraag hebben, dan kun je die stellen in onze community en krijg je antwoord van experts. Beter kun je het niet krijgen.

Online Cursus Methodologie
Cursus methodologie
Met de informatie in deze cursus doe je altijd perfect onderzoek. Je krijgt info over het hele onderzoeksproces; van A tot Z; van onderzoeksvraag tot onderzoeksverslag.
Meer informatie >>>


Online Cursus Statistiek
Cursus Statistiek 
Als je twee getallen kunt vergelijken, kun je ook statistiek leren. Als je onze video's bekijkt, wordt statistiek een makkie. Het is en cursus toegepaste statistiek, dus uiterst bruikbaar voor je thesis.
Meer informatie >>>


Online Cursus SPSS
Cursus SPSS 
In online video's leggen we je uit op welke knoppen je moet drukken om de juiste uitvoer te krijgen.  We leggen je ook uit waar je inde uitvoer op moet letten om het analyseresultaat te interpreteren.
Meer informatie >>>



Altijd fijn om te beschikken over goede en betrouwbare informatie.


  Meer informatie over Onderzoek
Reactie plaatsen