Hulp bij onderzoek

jouw steun en toeverlaat bij onderzoek, statistiek en SPSS.

Scriptie hulp
9 lessen
over onderzoeksmethodologie
10 papers
met handleidingen
28 lessen
over statistiek

36 lessen

over SPSS

t-toets tegen een standaard

Het kenmerkende van de t-toets tegen een standaard (of norm) is dat het gaat om verschil t.o.v. een bepaalde norm (of standaard). SPSS noemt dit de one sample t-test.


De formule voor de t-toets tegen een standaard

Hieronder staat de formule voor de gepaarde t-toets.


Formule voor de gepaarde t-toets


Je kunt zeggen dat deze formule verdraaid veel lijkt op de formule voor de gepaarde t-toets. Dat klopt. Het is ook precies dezelfde formule. In plaats van het berekenen van een verschil tussen twee kenmerken, bereken je nu het verschil tussen de waarde op een kenmerk en een norm.


Bijvoorbeeld, als je wilt weten of het gemiddelde rapportcijfer op de wiskundetoets hoger is dan 6 dan bereken je voor iedere leerling de verschilscore. Uit deze lijst met verschilscores bereken je het gemiddelde. Dat is die D. Als de hele klas gemiddeld een 6 haalt, dan is de uitkomst uit deze formule 0. Er is dan geen verschil. Helemaal precies 0 zal het echt zelden zijn, er zal dus vrijwel altijd een afwijking zijn.


Als de afwijking maar groot genoeg wordt, dan wordt de t-waarde die je met deze formule berekend steeds groter. Op een bepaald moment wordt hij zo groot en is hij statistisch significant. Dit principe leg ik uit in de Cursus Statistiek.


Interpreteren van de uitkomst van een t-toets tegen een standaard

Voor de interpretatie moet je naar de gemiddelden kijken. Je moet immers nog wel nagaan of het gemiddelde hoger of juist lager is. Komt dat overeen met je verwachting? Voor het uitvoeren van de t-toets tegen een norm geldt de voorwaarde dat de variabele op interval/ratio niveau is gemeten en dat je minimaal 30 gepaarde waarnemingen hebt. Belangrijk is ook om naar de verdeling te kijken. Als er uitschieters inzitten of als alle waarnemingen op een kluitje liggen (let op de scheefheid en de gepiektheid), is het niet zo zinvol om deze toets uit te voeren.


Het rekenwerk laten we het liefst aan computers over. Je kunt de t-toets laten berekenen door Excel, maar het is makkelijker in SPSS of een ander statistisch programma.


Er is nog wel wat meer te vertellen over de t-toets en daaraan verwante toetsen. Dat doen we in onze Cursus Toegepaste Statistiek  en in de Cursus SPSS.



Foeke van der Zee met Boek over onderzoek© Foeke van der Zee (2017). hulpbijonderzoek.nl/online-woordenboek

- specialist in Onderzoek en Statistiek

- auteur van boeken over onderzoek








Aan t-toets tegen een norm gerelateerde trefwoorden:

- t-toets (voor groepen)

- Gepaarde t-toets

- variabele op interval of ratio niveau


Bekijk ook onze video's over de t-toets tegen een standaard. Zie voor meer informatie bij:

- Cursus Toegepaste Statistiek

- Cursus SPSS


Met onze cursussen wordt onderzoek zo veel makkelijker en leuker. En het scheelt je uren tijd. Beter kun je het niet krijgen.

Online Cursus Methodologie
Cursus methodologie
Met de informatie in deze cursus doe je altijd perfect onderzoek. Je krijgt info over het hele onderzoeksproces; van A tot Z; van onderzoeksvraag tot onderzoeksverslag.
Meer informatie >>>


Online Cursus Statistiek
Cursus Statistiek 
Als je twee getallen kunt vergelijken, kun je ook statistiek leren. Als je onze video's bekijkt, wordt statistiek een makkie. Het is een cursus toegepaste statistiek, dus uiterst bruikbaar voor je thesis.
Meer informatie >>>



Online Cursus SPSS
Cursus SPSS 
In online video's leggen we je uit op welke knoppen je moet drukken om de juiste uitvoer te krijgen.  We leggen je ook uit waar je in de uitvoer op moet letten om het analyseresultaat te interpreteren.
Meer informatie >>>


Aanbeveling kenniscentrum Hulp bij Onderzoek

Schrijf je in en krijg waardevolle tips over onderzoek

In onze video's leer je alles voor een perfect onderzoek

Onderzoek is niet moeilijk als je weet hoe je het moet doen.

In 2 tot 3 uur loodsen we je door de data-analyse met SPSS.