Hulp bij onderzoek

jouw steun en toeverlaat bij onderzoek, statistiek en SPSS.

Scriptie hulp

Steekproefgrootte

De steekproefgrootte is van belang als je een statistisch verschil wil aantonen. Bij een te kleine steekproef zijn er geen verschillen te vinden, bij een te grote is alles statistisch significant verschillend. Je moet een optimum vinden.


Het is van groot belang om van te voren vast te stellen hoe groot de steekproef moet zijn om de statistisch significante verbanden en verschillen op hun relevantie te kunnen beoordelen. Als de onderzoeker bij te veel onderzoekseenheden gegevens gaat verzamelen dan maakt hij te veel kosten en zijn mogelijk alle statistische analyses significant. Worden daarentegen bij te weinig eenheden gegevens verzameld, dan geeft mogelijk geen enkele statistische analyse een significante uitkomst en/of zijn de conclusies niet stabiel. Alle reden dus om vooraf de steekproefgrootte vast te stellen. Maar wat is dan optimaal?


De steekproefgrootte bepalen


Stel dat je een kenmerk wilt onderzoeken met een vrij vlakke verdeling. Het verschil tussen de gemiddelden van twee groepen kun je uitbeelden zoals in figuur 1-a van de illustratie. De veronderstelde gemiddelden van beide groepen liggen relatief dicht bij elkaar en door de grote spreiding waarbinnen de gemiddelden kunnen liggen, zijn ze ook nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Je kan de spreiding in het verschil tussen rond het gemiddelde vernauwen met een factor van sd/wortel(n).

        Neem je nu een te kleine steekproef, dan ontstaat een situatie zoals in figuur 1-b: het verschil in gemiddelden is weliswaar groter geworden, maar is nog steeds niet erg groot. Een onderzoek waarin een verschil zou moeten worden aangetoond, had net zo goed niet plaats hoe­ven vinden omdat niet te verwachten is dat er statistisch significante resultaten uit komen.

        Vergroot je de steekproef, dan ontstaat een situatie als in figuur 1-c. Daarvan is wel te zeggen dat er mogelijk statistisch significante resultaten uit de analyses kunnen komen.


Heeft het kenmerk echter een verdeling zoals in figuur 2-a van de illustratie is uitgebeeld, dan kan je met een kleine steekproef volstaan. Uit figuur 2-b blijkt dat er voldoende onderscheidend vermogen is. Ga je in deze situatie toch door met het verzamelen van data bij meer onderzoekseenheden, dan krijg je een situatie zoals in figuur 2-c: in de statistische analyses zal je een enorm statistisch significant verschil aantonen. Je hebt nu veel te veel energie en financiële middelen verspeeld. Daarom is het wenselijk om situaties zoals die in afbeelding 1-c of 2-b zijn geschetst te hebben.


Voor het vaststellen van de grootte van de steekproef zal je dus min of meer de natuurlijke situatie moeten weten. Maar die is niet altijd bekend. In dat geval zal je aannames moeten maken. De bestaande statistische boeken bespreken alleen hoe je de steekproefomvang kunt bepalen voor een normaal verdeling of voor een proportie. Ik heb een methode ontwikkeld waarmee je ook de minimale steekproefomvang kunt berekenen voor t-toetsen, frequentie verdelingen en kruistabellen. Wil je de steekproefomvang uitrekenen, maak dan gebruik van de steekproefcalculator op deze site. Je vindt hem bij de Cursus Methodologie.


Veel studieboeken beschrijven één manier om de steekproefomvang te bepalen. Deze is alleen bruikbaar voor het schatten van een proportie (in de populatie). Daar komt altijd 384,2 (afgerond 385) uit. Aan deze manier om de steekproef te bepalen heb je helemaal niets, want in 99,9% van de onderzoeken moet er helemaal geen proportie van de populatie worden geschat.


Bepalen van de steekproefgrootteHoe je het wel aan moet pakken leg ik uit in het paper dat ik geschreven heb over het bepalen van de steekproefgrootte. Ik raad je aan om dat te downloaden. Dan weet je hoe je het moet aanpakken.



Foeke van der Zee met Boek over onderzoek© Foeke van der Zee (2017). hulpbijonderzoek.nl/online-woordenboek/steekproefgrootte

- specialist in Onderzoek en Statistiek

- auteur van boeken over onderzoek






Aan Steekproefgrootte gerelateerde trefwoorden:

- steekproef trekken

- representativiteit

- respons



Met onze cursussen wordt onderzoek zo veel makkelijker en leuker. En het scheelt je uren tijd. Beter kun je het niet krijgen.

Online Cursus Methodologie
Cursus methodologie
Met de informatie in deze cursus doe je altijd perfect onderzoek. Je krijgt info over het hele onderzoeksproces; van A tot Z; van onderzoeksvraag tot onderzoeksverslag.
Meer informatie >>>


Online Cursus Statistiek
Cursus Statistiek 
Als je twee getallen kunt vergelijken, kun je ook statistiek leren. Als je onze video's bekijkt, wordt statistiek een makkie. Het is een cursus toegepaste statistiek, dus uiterst bruikbaar voor je thesis.
Meer informatie >>>



Online Cursus SPSS
Cursus SPSS 
In online video's leggen we je uit op welke knoppen je moet drukken om de juiste uitvoer te krijgen.  We leggen je ook uit waar je in de uitvoer op moet letten om het analyseresultaat te interpreteren.
Meer informatie >>>


Aanbeveling kenniscentrum Hulp bij Onderzoek

Wil jij beter onderzoek doen?


Schrijf je in en ontvang 26 tips.

Elke week een prachtige tip voor beter onderzoek
Vink aan om te bevestigen
Jouw gegevens zijn bij ons veilig

Of volg een van onze cursussen

In onze video's leer je alles voor een perfect onderzoek

Overzicht van ons aanbod >>>
Alles wat je moet weten voor je onderzoek vind je hier

Onderzoek is niet moeilijk als je weet hoe je het moet doen.

In 2 tot 3 uur loodsen we je door de data-analyse met SPSS.